Piec, półki z naczyniami i glina czekająca na kolejne etapy pracy: w Chmielnie ceramikę można poznawać tam, gdzie nadal się ją wytwarza. Rodzinna pracownia Neclów przy ulicy Gryfa Pomorskiego 65 łączy wyrób kaszubskich naczyń z muzealną opowieścią o rzemiośle. To dobry przystanek, jeśli podczas pobytu na Kaszubach chcesz przyjrzeć się konkretnej umiejętności i ludziom, którzy ją przekazują.
Rodzinna historia dłuższa niż pobyt w Chmielnie
Neclowie opisują swoją tradycję jako dziedzictwo dziesięciu pokoleń garncarzy. Nie oznacza to jednak dziesięciu pokoleń pracujących pod jednym chmieleńskim adresem. Franciszek Necel przybył do Chmielna w 1897 roku, a własny warsztat otworzył dziesięć lat później. Wcześniejsze dzieje rodziny są związane z innymi miejscami na Kaszubach.
Muzealna ekspozycja obejmuje wyroby trzech ostatnich pokoleń z lat 1897–1996. Warto patrzeć na nie również jak na przedmioty użytkowe: porównywać proporcje dzbanów, uchwyty i sposób rozłożenia dekoracji. Wazon stojący na półce bywa efektowny, ale dopiero zestawienie kilku naczyń pozwala dostrzec, co w rodzinnej twórczości powraca.
Siedem motywów, wiele kompozycji
W tradycji Neclów utrwaliło się siedem podstawowych wzorów: różdżka bzu, mały i duży tulipan, gwiazda kaszubska, rybia łuska, wianek oraz lilia. Te motywy można łączyć, dlatego znajomość ich nazw nie sprowadza oglądania ceramiki do szukania siedmiu jednakowych dekoracji. Znaczenie ma też wielkość naczynia, kolor i miejsce, w którym pojawia się ornament.
Spróbuj wybrać jeden motyw i znaleźć go na kilku przedmiotach. To prosty sposób na uważniejsze zwiedzanie, także ze starszymi dziećmi. Nie trzeba niczego kupować, żeby zauważyć różnicę między kształtem naczynia a zdobiącym je wzorem. Jeśli któryś detal jest niejasny, zapytaj w pracowni o jego nazwę zamiast dopisywać własną symbolikę.
Od miękkiej gliny do gotowego naczynia
Na miejscu można poznać proces formowania i wypalania ceramiki. Ważnym elementem pracowni jest piec, a nieszkliwione naczynia dobrze pokazują, że uformowanie bryły nie kończy pracy. Suszenie, wypalanie i szkliwienie wymagają kolejnych etapów. Gotowy wyrób różni się od tego, co przed chwilą zeszło z koła.
Przy oglądaniu naczyń zwróć uwagę na ich powierzchnię. Matowa glina i wykończona ceramika odbijają światło inaczej, choć mogą mieć podobny kształt. Taki szczegół pomaga zrozumieć, dlaczego praca garncarza obejmuje również czekanie oraz pilnowanie procesu, a nie tylko efektowne ruchy dłoni podczas toczenia.
Warsztat może być ciekawy także dla osób, które zwykle omijają muzea. Tutaj historia rodziny wiąże się bezpośrednio z przedmiotem i kolejnymi czynnościami. Aktualny zakres zwiedzania opisuje Pracownia Ceramiki Kaszubskiej Neclów.
W pracowni działa również sklep z bieżącą produkcją. Jeśli wybierasz pamiątkę do codziennego używania, zapytaj o przeznaczenie konkretnego naczynia i sposób jego pielęgnacji. Ozdobny wygląd nie zastępuje wskazówek samego rzemieślnika.
Warsztaty warto ustalić przed przyjazdem
Pracownia oferuje zajęcia przy kole garncarskim. Grupy powinny wcześniej uzgodnić termin, a udział gościa indywidualnego zależy od możliwości w czasie konkretnej wizyty. Jeśli samodzielne wykonanie naczynia jest głównym powodem wyjazdu, skontaktuj się z gospodarzami przed wyruszeniem. Nie zakładaj, że warsztaty rozpoczną się od razu po twoim przyjeździe.
Zapytaj również, co dzieje się z wykonaną pracą. Samo uformowanie, wypalenie oraz wykończenie szkliwem mają odrębne warunki, a na gotowe naczynie można czekać długo. Szczegóły zawiera oferta zwiedzania i warsztatów. Pracownia podaje, że jest zamknięta w niedziele i święta; godziny oraz aktualne opłaty sprawdź dla wybranego dnia.
Na poznanie ekspozycji i rozmowę zostaw spokojny fragment dnia, a przy zamówionych zajęciach dostosuj plan do podanego czasu trwania. Chmielno możesz włączyć do większej wycieczki z naszych pomysłów na jeden dzień na Pomorzu. Więcej inspiracji znajdziesz też w zestawieniu ciekawych miejsc regionu.
