U zbiegu Wieprza i Wisły kryją się pozostałości fortyfikacji wzniesionych przez Rosję w XIX wieku. Twierdza Dęblin była obiecującym i strategicznie położonym obiektem. Nadzieje na skuteczne wykorzystanie fortu przyczyniły się do podjęcia próby jego  modernizacji. Dlaczego nikt nie wykorzystał potencjału Twierdzy Dęblin?

Budowa i modernizacja

twierdza dęblin

Budowa twierdzy rozpoczęła się wkrótce po klęsce powstania listopadowego. Zakładano, że obiekt będzie pełnił nie tylko funkcje obronne, ale również policyjne. Twierdza Dęblin została zaprojektowana przez rosyjskiego generała i inżyniera Iwana Dehna. Był on twórcą większości wznoszonych w tamtym czasie przez Rosjan fortyfikacji – nadzorował również rozbudowę Twierdzy Modlin. Prace w Dęblinie trwały 15 lat. W tym czasie na prawym brzegu Wisły powstała twierdza bastionowa, a przed jej głównym obwodem dwie reduty i trzy lunety (polowe dzieła fortyfikacyjne). Na lewym brzegu Wisły powstało natomiast przedmoście zwane również Fortem Gorczakowa.

W latach 80. XIX wieku podjęto decyzję o modernizacji i rozbudowaniu fortyfikacji. Podczas tych prac Twierdza Dęblin otrzymała charakter fortowy. W tym czasie powstało siedem fortów, z których trzy położone były na prawym brzegu Wisły. Nawet wprowadzenie tych zmian nie dostosowało fortyfikacji do nowoczesnej wojny – Twierdza Dęblin nadal była zbyt mało nowoczesna. W 1909 roku podjęto decyzję o zamknięciu fortyfikacji.

Druga szansa dla twierdzy

twierdza dęblin

Chociaż w 1909 roku podjęto decyzję o wstrzymaniu dalszej modernizacji obiektu, plany te już wkrótce uległy zmianie. Tuż przed wybuchem I wojny światowej fortyfikacje w Dęblinie ponownie uzyskały status twierdzy. Głównym zadaniem tego miejsca miała być obrona przepraw przez Wisłę.

W okresie międzywojennym cytadelę zajmowało Wojsko Polskie. Później, w czasie okupacji na terenie fortu zorganizowano obóz jeniecki.

Twierdza Dęblin jest przykładem niezdecydowania Rosjan. Fortyfikacja była dobrze zapowiadającym się obiektem, o strategicznym położeniu. Mimo to nikt nie wykorzystał w pełni jej potencjału. Przemiany organizacyjne i nieudolność Rosjan w znacznym stopniu przyczyniły się do spektakularnej klęski twierdzy.

Twierdza Dęblin obecnie

twierdza dęblin
Twierdza Dęblin (3). Fot. Shutterstock

Elementy fortyfikacji w Dęblinie zachowały się w nieznacznym stopniu. Dziś można oglądać jeszcze cytadelę i dość dobrze utrzymany fort II – Mierzwiączka. Pozostałe forty zostały zniszczone, jednak ich układ jest nadal czytelny.

Na terenie Twierdzy znajduje się kilka pomników pamięci narodowej. Wśród nich jest między innymi zbiorowa mogiła żołnierzy radzieckich zamordowanych w Stalagu 307 oraz obelisk i mogiła jeńców.

Zwiedzanie Twierdzy Dęblin jest możliwe w grupach zorganizowanych po uprzednim uzgodnieniu terminu z dowódcą jednostki wojskowej. Dodatkowe informacje i umówienie terminu dostępne są pod numerem telefonu +48 81 883 19 90.

Atrakcje w Polsce

  • Rafting Active Move w Szczawnicy

    Będąc w Pieninach nie można nie spróbować spływu Dunajcem. Dla ceniących spokój odpowiedni będzie spływ z flisakami, a dla chcących Czytaj więcej [...]

  • Opuszczona cerkiew w Tarnawie Górnej

    W Tarnawie Górnej w Bieszczadach stoją ruiny cerkwi pw. Zaśnięcia Matki Boskiej. Budynek pochodzi z 1817 r. i stoi w Czytaj więcej [...]

  • Ruiny kościoła w Kobułtach

    Opuszczone kościoły w Polsce są także w woj. warmińsko-mazurskim. W Kobułtach na trudno dostępnym terenie na wzgórzu, znajdują się ruiny Czytaj więcej [...]

Zobacz naszą kolekcję plakatów