Obok Wilczego Szańca będącego kwaterą główną Hitlera na terenie dzisiejszej Polski, na Mazurach kryje się wiele innych bunkrów nazistów. W Mamerkach stacjonowało dowództwo. W pobliżu były też kwatery Himmlera, Göringa, a placówka Abwehry znajdowała się w Mikołajkach. O Wilczym Szańcu i Mamerkach już pisaliśmy, dziś przybliżymy historię pozostałych kwater nazistów.

Kwatery w Mamerkach

kwatery bunkry na mazurach
Budynek poczty w Mieście Brygidy, Honza Groh, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Zanim przejdziemy do kwatery Himmlera, Ribbentropa i innych dowódców, przypomnijmy sobie Kwatery Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych (OKH) w Mamerkach. Znajdują się w pobliżu linii kolejowej Kętrzyn – Węgorzewo na Mazurach. Kwatera w Mamerkach nosiła nazwę Anna i sama podzielona była na trzy zony: Fritz (po Henryku II Hohenzollernie), Quelle – co oznaczało Źródło i Brigitten-Stadt, czyli Miasto Brygidy. Części były od siebie oddzielone. Znajdowały się po obu stronach drogi Radzieje – Węgorzewo i w okolicy jeziora Mamry.

Łącznie na obszarze 250 ha zbudowano tu około 140 schronów, murowanych budynków, a także 80 drewnianych baraków. Wszystko otoczono zasiekami, kwatery bronił batalion wartowniczy. Na stałe mieszkało 1 500 oficerów, istniał nawet dworzec, kasyno, sauna, poczta, stajnie, kino i szpital, a ulice miały nazwy. Do Wilczego Szańca docierała linia kolejowa.

Czytaj więcej o Mamerkach: Kwatera w Mamerkach. Zamach na Hitlera i Bursztynowa Komnata.

Wilczy Szaniec

kwatery himmlera
Wilczy Szaniec, fot. Shutterstock

Najsłynniejsze bunkry na Mazurach to kompleks Wilczego Szańca. Tam znajdowała się kryjówka samego Adolfa Hitlera, a dziś wiele osób zwiedza to miejsce. Wycieczki do lasu w pobliżu Gierłoża na wschód od Kętrzyna chodzą jedna za drugą.

W kwaterze Hitlera zdowano kilkadziesiąt drewnianych baraków i żelbetowych, celowo dobrze ukrytych bunkrów. W kolejnych latach Wilczy Szaniec rozbudowywano. Do budowy ogromnego kompleksu zaangażowano 20 tys. robotników. Podobne Führer miał w całej Europie, a podczas wojny z Polską kwatera znajdowała się też w pociągu.

Czytaj więcej o Wilczym Szańcu, kwaterze Hitlera na terenie dzisiejszej Polski.

Kwatera Göringa

kwatery himmlera
Bunkier określony dziś jako kwatera Hermanna Göringa w pobliżu Gierłoży i kompleksu Wilczego Szańca, fot. Janusz Baczyński, Shutterstock

Przejdźmy jednak do kwater nazistów, o których jeszcze nie pisaliśmy. W Puszczy Piskiej niedaleko Pisza, konkretnie w Szerokim Borze, znajdowała się kwatera Himmlera. W czasie prowadzenia rozmów przez dowódców Rzeszy, wielokrotnie przemieszczali się oni między bunkrami. Narady były prowadzone m.in. w Wilczym Szańcu. Widoczny na zdjęciu bunkier koło Gierłoży znany jest jako bunkier Hermanna Göringa.

Kwatery Himmlera

kwatery himmlera
Pozezdrze, Mazury. Fot. Shutterstock

W Pozezdrzu, 27 km od Gierłoży, zostały zbudowane kwatery Himmlera. Kwatera nazywała się Hochwald. Organizacja Todt zbudowała ją w pobliżu linii kolejowej Giżycko – Węgorzewo. Kwatery Himmlera zachowały się do dzisiaj. Stąd do Wilczego Szańca najkrótsza droga prowadziła przez Sztynort, gdzie znajdowała się kwatera Ribbentropa. Heinrich Himmler dysponował także pociągiem specjalnym.

Kwatera Ribbentropa w Sztynorcie

kwatery himmlera goringa
Sztyort, Mazury. Fot. Milosz_G, Shutterstock

W pięknym Sztynorcie znajduje się pałac, który w 1941 r. zajęło ministerstwo spraw zagranicznych Rzeszy. To tu zatrzymał się minister Joachim von Ribbentrop. Przebywał w samym pałacu jak i kwaterze Waldhaus, cztery kilometry od Węgorzewa w miejscu dzisiejszej restauracji Ośrodka Wypoczynkowego Rusałka. Było to doskonałe położenie, ponieważ Waldhaus znajdował się w pobliżu drogi Węgorzewo – Pozezdrze, spełniał wymóg nazistów jakim było dobre skomunikowanie. Cały kompleks był też malowniczo położony nad jeziorem Święcajty. Komunikacja z kwaterą odbywała się koleją, do Ribbentropa należał pociąg specjalny Westfalen. Na stałe stał w gotowości na stacji w Kamionku Wielkim.

Inne kwatery nazistów

kwatery himmlera goringa ribbentropa
Mikołajki, fot. Konstantin Tronin, Shutterstock

W Giżycku znajdował się Oddział Sztabu Generalnego OKH. Od 1941 do 1944 roku kwaterą dowodził płk. Reinhard Gehlen. Siedziba nazywała się Osttruppen.

Z kolei w Mikołajkach swoją placówkę miała Abwehra. W tej części, która leży po zachodniej stronie Jeziora Mikołajskiego, wytyczono Walli II. Placówka prowadziła wywiad na terenie ZSRR, a wyniki swoich dochodzeń przekazywała do Wilczego Szańca.

Chcesz wiedzieć więcej o tej ciekawej części historii? Może poszukasz u-boota na dnie jeziora?

 

Jezioro Drawsko i wrak U-boota. Teoria warta 100 tys. zł

 

Atrakcje w Polsce

  • Rafting Active Move w Szczawnicy

    Będąc w Pieninach nie można nie spróbować spływu Dunajcem. Dla ceniących spokój odpowiedni będzie spływ z flisakami, a dla chcących Czytaj więcej [...]

  • Opuszczona cerkiew w Tarnawie Górnej

    W Tarnawie Górnej w Bieszczadach stoją ruiny cerkwi pw. Zaśnięcia Matki Boskiej. Budynek pochodzi z 1817 r. i stoi w Czytaj więcej [...]

  • Ruiny kościoła w Kobułtach

    Opuszczone kościoły w Polsce są także w woj. warmińsko-mazurskim. W Kobułtach na trudno dostępnym terenie na wzgórzu, znajdują się ruiny Czytaj więcej [...]