Frankenstein – czy coś Wam to mówi? A gdy powiemy Wam, że to nazwa polskiego miasta, w dodatku fascynującego? Słyszeliście o aferze grabarzy z Frankenstein? Zapnijcie pasy! Oto zagadki, które kryją Ząbkowice Śląskie – jedno z najstarszych lokowanych miast w Polsce na prawie niemieckim i jedna z najbardziej zagadkowych destynacji województwa dolnośląskiego. Ząbkowice Śląskie atrakcje mają zupełnie niecodzienne. Zamek to tylko początek!

Ząbkowice Śląskie czyli Frankenstein

Ząbkowice Śląskie
Ząbkowice Śląskie atrakcje. Fot. Shuttestock

Skąd w ogóle nazwa Frankenstein? Przybyli tu osadnicy z niemieckiej Frankonii, stąd przedrostek Franken-. Drugi człon nazwy, czyli przyrostek -stein posiadają także niemieckie miejscowości. W wolnym tłumaczeniu to po prostu kamień. W Polsce mamy na przykład Kamień Śląski (niem. Gross Stein), Kamieniec Wrocławski (niem. Steine), czy też Biały Kamień (niem. Weißstein).

Afera grabarzy z Frankenstein

Afera grabarzy z Frankenstein kaplica
Ząbkowice Śląskie, kaplica cmentarna przy ul. 1 maja. Fot. Paweł Borkowski, Wikimedia Commons, Afera grabarzy z Frankenstein, CC BY-SA 3.0 pl

Afera grabarzy z Frankenstein to mrożąca krew w żyłach historia z Ząbkowic Śląskich. W 1606 roku panowała tam zaraza, o której sprowadzenie oskarżono sześciu mężczyzn i dwie kobiety – cała ósemka była grabarzami we Frankenstein.

W domu jednego z grabarzy znaleziono podczas rewizji trujący proszek. Dopiero tortury wymusiły zeznania i grabarze przyznali się do szokujących praktyk. Proszek wykonywali ze zwłok, a następnie rozsypywali w całym mieście, m.in. na progach i w domach. Swój proszek mieli sporządzać w kaplicy świętego Mikołaja na terenie cmentarza. Chodząc od domu do domu kradli też dobytek mieszkańców Ząbkowic Śląskich. Niektórzy przyznali się również m.in. do kanibalizmu.

Oskarżoną ósemkę okaleczono i skazano na spalenie żywcem. Proces odbył się 20 września 1606 roku. Łącznie na śmierć do lutego 1607 r. skazano 17 osób, w tym wspólników grabarzy, których wydali na torturach. Rok później kaplica św. Mikołaja, którą sprofanowali grabarze, została ponownie poświęcona.

Stąd pochodzi potwór Frankensteina

Kadr z filmu Frankenstein z 1931 r
Kadr z filmu Frankenstein z 1931 r.

Gdy lordowi Georgowi Gordonowi Byronowi dłużyły się wieczory nad Jeziorem Genewskim, postanowił zachęcić swoich przyjaciół do wymyślania mrocznych historii. W tej grupie była Mary Shelley, intelektualistka i prekursorka powieści grozy, która właśnie wtedy, w 1816 roku, nakreśliła pierwsze zdania powieści Frankenstein albo: Współczesny Prometeusz.

– Spędziłam lato 1816 roku w okolicach Genewy. Było wyjątkowo zimno i deszczowo i wieczorami zbieraliśmy się przy kominku, delektując niemieckimi opowiadaniami o duchach. Te baśnie budziły w nas chęć by je naśladować. Dwoje przyjaciół […] oraz ja postanowiliśmy, każde z osobna wymyślić historię opartą na fenomenach nadprzyrodzonych – pisała potem Shelley.

Shelley wywodziła się z szacownego rodu, była wykształcona, a przy tym mawiało się, że była najbrzydszą kobietą w dziejach. Ta ciekawa postać nakreśliła pierwowzór stwora doktora Frankensteina – potwora z ludzkich szczątek, ożywionego i stającego się źródłem dylematów moralnych o porównaniu człowieka do stwórcy.

Zbyt dużo w tej historii zbieżności ze sprawą grabarzy z Ząbkowic Śląskich, o której pisały niemieckie gazety i rozprawiali ludzie. Z pewnością Shelley mogła je słyszeć.

Weekend z Frankensteinem

W Weekend z Frankensteinem odbywa się w Ząbkowicach Śląskich Parada Potworów
W Weekend z Frankensteinem odbywa się w Ząbkowicach Śląskich Parada Potworów. Fot. Mariusz Szczygieł, Shutterstock

Co roku w Ząbkowicach Śląskich odbywa się Weekend z Frankensteinem, a najciekawszą częścią obchodów jest Parada Potworów, która przechodzi przez miasto. Właśnie w te dwa letnie dni warto się wybrać do miasta grozy, by podziwiać wszystkie z jakich słyną Ząbkowice Śląskie atrakcje i dodatkowo poznać bliżej historię potwora dr. Frankensteina.

W 2018 roku Weekend z Frankensteinem odbywa się teraz: w dniach 24-25 sierpnia. W ramach wydarzeń odbędzie się m.in. bieg na 5 i 10 km.

Ząbkowice Śląskie – atrakcje

Atrakcje Ząbkowic Śląskich, które warto zobaczyć, to przede wszystkim zabytki z krzywą wieżą na czele. O niej piszemy szerzej nieco niżej. Ponadto na uwagę zasługują:

  • Zamek w Ząbkowicach Śląskich – ruiny warowni powstałej w latach 1522-1532 w miejscu, gdzie około 1290 roku Bolko I Świdnicko-Ziębicki wzniósł pierwszą murowaną twierdzę broniącą granicy księstwa
  • Historyczne centrum miasta
  • Ratusz miejski z XIX w.
  • Cmentarz żydowski
  • Zespół klasztorny dominikanów, z XIV-XVIII w.
  • Most św. Jana, z 1553 r., przebudowany w 1896 r.
  • Izba Pamiątek Regionalnych, do zwiedzenia razem z zamkiem, krzywą wieżą i ścieżką Śladami Frankensteina (ceny poniżej)

Ząbkowice Śląskie atrakcje – ceny biletów:

  • Krzywa wieża – bilet normalny: 7 zł, ulgowy: 4 zł
  • Izba Pamiątek Regionalnych – bilet normalny: 6 zł, ulgowy: 3 zł
  • Śladami Frankensteina – bilet normalny: 7 zł, ulgowy: 4 zł
  • Ruiny zamku – bilet normalny: 7 zł, ulgowy: 4 zł. Bilety do zamku należy kupić w krzywej wieży, lub Izbie pamiątek Regionalnych
  • Pakiet: Krzywa wieża, Izba Pamiątek Regionalnych, Śladami Frankensteina, ruiny zamku – bilet normalny: 20 zł, ulgowy: 10 zł

Ząbkowice Śląskie atrakcje – godziny otwarcia:

Krzywą wieżę, Izbę Pamiątek Regionalnych, Śladami dr. Frankensteina (Salę Grabarzy, Laboratorium dr. Frankensteina, Salę Mary Shelley), oraz ruiny zamku można zwiedzać:

  • od 15 kwietnia do 30 września: codziennie od godz. 9 do 19
  • od 1 października do 14 kwietnia: codziennie od godz. 9 do 17

Ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem.

Krzywa wieża

Krzywa wieża w Ząbkowicach Śląskich
Ząbkowice Śląskie atrakcje – krzywa wieża. Fot. Shutterstock

Krzywa wieża w Ząbkowicach Śląskich to średniowieczny zabytek nazywany śląską Pizą, a jednocześnie najwyższa krzywa wieża w Polsce mierząca 34 m wysokości. Jej odchylenie od pionu wynosi obecnie 2 m 14 cm. Niezwykła jest grubość murów u stóp wieży (ponad 4 metry). Na szczyt prowadzi 139 schodów.

Być może budowla jest pozostałością zamku książąt świdnickich, który został zniszczony, jednak to jedynie jedna z hipotez. Oprócz tradycyjnego zwiedzania można także wybrać się na Dzień i Noc Krzywej Wieży, która odbywa się co roku w drugi weekend lipca. Towarzyszą jej występy muzyczne, pokazy i wystawy. Wtedy wieżę można zwiedzać aż do północy.

Czytaj więcej: Krzywa wieża w Ząbkowicach Śląskich w przewodniku Polska Zachwyca

1 KOMENTARZ

  1. Z całym szacunkiem, ale po cmentarzu żydowskim w Ząbkowicach nie pozostał nawet ślad, nawet tabliczki upamiętniającej jego lokalizację nie ma…

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here