Obok Biblioteki Narodowej w Warszawie, Biblioteki Raczyńskich czy też zbiorów wrocławskich (w Bibliotece Uniwersyteckiej i Ossolineum), to właśnie w archiwach Uniwersytetu Jagiellońskiego znajdują się najcenniejsze dzieła. Możemy tam zobaczyć cenne rękopisy Kopernika, Moniuszki, Wyspiańskiego, Chopina, Długosza czy Paderewskiego. To tam ukryta jest Bogurodzica. Poznajcie niezwykłe dzieła, jakie kryje Biblioteka Jagiellońska.

Krótka historia Biblioteki Jagiellońskiej

biblioteka jagiellońska
Collegium Maius, fot. trabantos, Shutterstock

Uniwersytet Jagielloński jest bardzo wiekowy, założony został w 1364 roku. Wtedy też powstały pierwsze dzieła pisane, gromadzone od razu w uniwersyteckich zbiorach – na początku przy poszczególnych katedrach i wydziałach oraz w widocznym na zdjęciu Collegium Maius. Tam można było znaleźć największy zbiór, gdzie królowały księgi z zakresu teologii i sztuk wyzwolonych. Collegium Maius było główną siedzibą biblioteki do 1940 roku.

Połączenie rozproszonych po wielu wydziałach zbiorów nastąpiło w XVIII wieku. Stało się tak dzięki funduszowi Komisji Edukacji Narodowej (przypomnimy tu osobę Hugona Kołłątaja). Przez kolejne stulecia woluminów przybywało. Do nowego gmachu przy ul. Mickiewicza zostały przeniesione w międzywojniu. W czasie konspiracji zbiory były nieoficjalnie dostępne i korzystali z nich Polacy gromadzący się na tajnych kompletach.

W kwietniu 1999 roku miała miejsce zuchwała kradzież dzieł pisanych. Z biblioteki zniknęły dzieła Keplera, Galileusza czy też Bessariona. Sprawców nie udało się ustalić, jednak część druków wystawiono w niemieckim domu aukcyjnym, dzięki czemu zostały namierzone.

Biblioteka Jagiellońska – najcenniejsze zbiory

biblioteka jagiellońska
Gmach Biblioteki Jagiellońskiej, fot. Agnes Kantaruk, Shutterstock

W zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej znajduje się ok. 30 tys. rękopisów, w tym ponad 2 tys. średniowiecznych, a także ponad 100 tys. starodruków. Są też mapy (zbiory kartograficzne liczą ok. 46 tys. pozycji), dzieła graficzne i muzyczne. Niemal milion woluminów to cenne dokumenty (związane także z działalnością uczelni).

Rękopisy

  • Bogurodzica – najstarszy polski tekst z melodią zachowany w formie pisanej
  • De revolutionibus orbium coelestium, czyli O obrotach sfer niebieskich Mikołaja Kopernika
  • Wesele. Dramat w 3 aktach Stanisława Wyspiańskiego
  • Banderia Prutenorum Jana Długosza, zestaw ilustracji i opisów 56 chorągwi krzyżackich
  • Scherzo (E-dur) Fryderyka Chopina
  • Trzeci śpiewnik domowy. Muzyka wokalna z towarzyszeniem fortepianu Stanisława Moniuszki
  • Stara Suita Ignacego Jana Paderewskiego
  • Pontyfikał z XI/XII w.
  • Kodeks Baltazara Behema, zawierający przywileje i statuty Krakowa z VI w.

Druki

  • Wydany w 1511 roku w Wenecji Liber geographiae Klaudiusza Ptolemeusza. To jedyny w Polsce atlas wykonany w technice druku czarno-czerwnego
  • Rozkazy dzienne mutacyjne – czyli rozkazy przywódców powstania listopadowego

Dzieła sztuki

  • Faust, Rembrandta van Rijna
  • miedzioryt Anioł, symbol św. Mateusza Ewangelisty
biblioteka jagiellońska bogurodzica
Bogurodzica, najstarszy tekst z 1408 roku, zbiory Biblioteki Jagiellońskiej.