Polskie cmentarze są bardzo ważnymi miejscami dla większości z nas. Szczególnie 1 listopada udajemy się na nie, żeby poświęcić się zadumie i odwiedzić groby bliskich. Niektóre cmentarze w Polsce są szczególne ze względu na swoje walory historyczne, ale przede wszystkim dlatego, że są to miejsca wiecznego odpoczynku wielu słynnych Polaków. Odwiedźmy wspólnie kilka najważniejszych polskich cmentarzy i groby Polaków, którzy na zawsze zapadli w nasze serca i pamięć.
Stare Powązki w Warszawie
Warszawskie Stare Powązki to najbardziej znana polska nekropolia. Być może wszystkie inne polskie cmentarze razem wzięte nie są miejscem ostatniego spoczynku aż tylu zasłużonych Polaków. Nekropolia założona została już w 1792 roku, a jej powierzchnia odpowiada obszarowi Watykanu. Znajdują się tu groby ponad miliona osób. Tu właśnie pochowanych zostało najwięcej wybitnych Polaków, którzy odznaczyli się w dziejach naszego kraju w różnych dziedzinach.
Szczególne miejsce pochówku to Aleja Zasłużonych. Ale nie tylko w niej znajdziemy groby ważnych Polaków. Możemy odwiedzić nagrobki m.in.: Hugona Kołłątaja, XIX wiecznego polityka i filozofa, Jana Nowaka-Jeziorańskiego, publicysty, dyrektora Radia Wolna Europa, a także Ireny Sendlerowej, bohaterki II wojny światowej, która ocaliła życie tysięcy żydowskich dzieci.
Znajdziemy tu grób Władysława Grabskiego, autora reformy walutowej i marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Spoczywają tu także literaci, pisarze i poeci m.in.: Bolesław Prus, Władysław Reymont, Zbigniew Herbert, Miron Białoszewski, Marek Hłasko, Leopold Staff, Melchior Wańkowicz, Maria Dąbrowska, Joanna Chmielewska, Bolesław Leśmian, Agnieszka Osiecka.
Wśród zasłużonych spoczywają także aktorzy, m.in.: Andrzej Kopiczyński, czyli sławny Czterdziestolatek, Nina Andrycz, Hanka Bielicka, Władysław Hańcza, Gustaw Holoubek, Kalina Jędrusik, Krzysztof Kolberger, Henryk Machalica, Marek Perepeczko, czy też Irena Kwiatkowska, „kobieta pracująca”.
Są i artyści innych dziedzin: Zenon Przesmycki (Miriam), Czesław Niemen, Irena Jarocka, Jan Kiepura, reżyserowie: Krzysztof Kieślowski, Józef Skolimowski, kompozytorzy: Krzysztof Komeda, Henryk Wieniawski i Witold Lutosławski. Tu leżą wybitni architekci: Henryk Marconi i Dominik Merlini.
Cmentarz Rakowicki w Krakowie
Ta krakowska nekropolia została założona w 1803 roku przez ówczesne władze austriackie. Zajmuje powierzchnię 42 ha i stała się miejscem wiecznego odpoczynku dla wielu słynnych krakowian. Są tu także kwatery, jakich nie mają inne polskie cmentarze – a w których pochowani są uczestnicy takich wydarzeń jak powstanie listopadowe, powstanie styczniowe czy też żołnierze I i II wojny światowej.
Wśród tysięcy nagrobków znajduje się tu chociażby grób Wisławy Szymborskiej, poetki i noblistki oraz grobowiec Jana Matejki, malarza. Znajdziemy miejsce spoczynku aktora Jerzego Bińczyckiego (Bogumiła z Nocy i dni), czy też polityków socjalistycznych: Ignacego Daszyńskiego i Bolesława Drobnera.
Cmentarze we Wrocławiu
Cmentarz Osobowicki to największa wrocławska nekropolia, zajmująca powierzchnię 52 ha. Została założona w 1867 roku. W jej obrębie zostało pochowanych wielu znanych wrocławian, m.in. Eugeniusz Get-Stankiewicz, grafik i rzeźbiarz, malarz Józef Hałas i utytułowany kolarz szosowy Stanisław Szozda.
We Wrocławiu jest jeszcze kilka innych ważnych nekropolii. Drugą największą jest cmentarz Grabiszyński, gdzie spoczywają m.in.: Jan Kaczmarek i Andrzej Waligórski, artyści znani z kabaretu Elita, a także zmarły w 2018 roku koszykarz Adam Wójcik.
Z kolei na cmentarzu Św. Wawrzyńca przy ul. Bujwida pochowani są: zasłużony duchowny ks. Aleksander Zienkiewicz, artysta Wojciech Dzieduszycki, wybitni lekarze: immunolog Ludwik Hirszfeld i neurolog Otfrid Foerster, polarnik i rektor UWr Alfred Jahn, pływak Marek Petrusewicz, poeta Rafał Wojaczek czy też filantrop Barbara Piasecka Johnson.
Można też wspomnieć o cmentarzu parafii Św. Ducha przy ulicy Bardzkiej. Tam znajduje się grób Stanisława Tołpy, znanego polskiego botanika, który opracował preparat torfowy, muzyka Zbigniewa Dziewiątkowskiego i posłanki Aleksandry Natalli-Świat.
Cmentarz ewangelicki przy Świątyni Wang
Nekropolia ta znalazła miejsce w naszym zestawieniu między innymi ze względu na wyjątkowe położenie w Karkonoszach, jak i ze względu na piękno świątyni Wang, przy której się znajduje. Przede wszystkim jednak wspominamy ten cmentarz z uwagi miejsca pochówku prochów Tadeusza Różewicza, słynnego poety, dramaturga i prozaika pochowanego tam w 2014 roku jak i Henryka Tomaszewskiego, tancerza i założyciela Wrocławskiego Teatru Pantomimy.
Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku, Zakopane
To pierwsza nekropolia w Zakopanem. Cmentarz powstał w połowie XIX wieku, ale już od lat 20. XX w. chowano tutaj jedynie ludzi zasłużonych. Nazwa cmentarza pochodzi od nazwiska fundatora, Jana Pęksy. Brzyz oznacza z kolei w gwarze góralskiej urwisko nad potokiem.
Spoczywają tu m.in. Tytus Chałubiński – lekarz patolog, tatrzański pieśniarz Sabała, skoczek narciarski Stanisław Marusarz, a także pisarze i poeci: Kornel Makuszyński, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Władysław Orkan, Stanisław Witkacy Witkiewicz, Tadeusz Bocheński, kronikarz Jan Długosz, rzeźbiarz i malarz Władysław Hasior.
Polskie cmentarze żydowskie – Nowy cmentarz żydowski w Łodzi
Ten niezwykły cmentarz na łódzkich Bałutach to piękny przykład architektury funeralnej. Jest jednym z najbardziej znanych cmentarzy żydowskich w Polsce. W macewach i grobowcach spoczywają przede wszystkim ciała członków rodzin kupieckich i przemysłowców. M.in. Barcińskich, Rossenblatów, Stillerów założycieli fabryki wyrobów wełnianych i przędzalni.
Spoczywa tutaj rodzina Juliana Tuwima i kompozytora Artura Rubinsteina. Jest tu pochowany Stanisław Heyman, malarz. W nieustalonym jak dotąd miejscu spoczywają tu także szczątki ponad 600 Sinti i Romów, którzy trafili w 1941 r. do łódzkiego getta. Nekropolia była niegdyś największym żydowskim cmentarzem w Europie.
Cmentarz Komunalny Północny w Warszawie
Największe polskie cmentarze podczas obchodów Wszystkich Świętych są naprawdę pełne ludzi. Jeden z większych cmentarzy w Polsce i Europie i drugi po Powązkach najbardziej znany w stolicy, to właśnie Cmentarz Komunalny Północny.
I tu nie brakuje grobów słynnych osób. Spoczywają tu m.in. aktor Jan Himilsbach, poeta Edward Stachura, siatkarz i trener Hubert Wagner, reżyser i scenarzysta Aleksander Ścibor-Rylski.
Znajdują się tu także mogiły zbiorowe: ofiar katastrofy lotniczej w Lesie Kabackim 9 maja 1987 r., a także ofiar katastrofy lotniczej na Okęciu z 14 marca 1980 roku.
Góra Grabarka
Góra Grabarka to najważniejsze miejsce kultu prawosławia w Polsce, znajduje się na Podlasiu. Jest tutaj także cmentarz. Najbardziej charakterystyczne są jednak krzyże wotywne wyrastające spośród sosen widoczne na zdjęciu. Co roku, w sierpniu przynoszą je pielgrzymi uczestniczący w święcie Przemienienia Pańskiego. To właśnie wtedy, nie na Wszystkich Świętych, odbywają się tam najważniejsze nabożeństwa. Wspominamy jednak Grabarkę jako miejsce wręcz mistyczne, inne niż pozostałe na naszej liście i na pewno warte odwiedzenia.
Cmentarz Centralny w Szczecinie – największy w Polsce
Wspominamy ten cmentarz ze względu na jego rozmiar. Nekropolia jest kolosalna, ma 167 ha powierzchni i jest trzecią co do wielkości w Europie (Powązki mają 43 ha, Cmentarz Komunalny Północny w Warszawie 143 ha).
Pochowani tutaj zostali m.in. pisarka Monika Szwaja, wokalistka Krystyna Pawlaczyk-Baśkiewicz czy sportowcy Bolesław Pachół, Zbysław Zając.
