Najpotężniejsze rody magnackie w Polsce sprawowały rządy na swych posiadłościach, w miastach i zamkach. Prowadziły politykę i przyczyniły się do rozwoju gospodarczego. Ich najznamienitsi przedstawiciele byli mecenasami sztuki, sprawnymi dowódcami, wykształconymi mężami stanu. Bez nich nie byłoby tylu posiadłości i rezydencji, zamków i pałaców, a nawet całych wiosek, miast i niezliczonych zabytków. Nie brakowało jednak czarnych kart w historii: zdrajców, czarnych owiec i nieudolnych przywódców.

1Czartoryscy herbu Pogoń Litewska

Świątynia Sybilli przy pałacu w Puławach
Świątynia Sybilli w parku pałacowym w Puławach, jedna z zachcianek Izabeli Czartoryskiej, fot. Shutterstock

Jednym z najznamienitszych rodów magnackich byli Czartoryscy, mecenasowie sztuki, wykształceni stratedzy i autorzy reform. Wraz z Poniatowskimi założyli Familię, czyli stronnictwo opozycyjne dla króla Augusta III Sasa. Po drugiej stronie sporu stał obóz staroszlachecki z Branickimi i Potockimi na czele. Rody magnackie stale były ze sobą w układach bądź sporach, a także krzyżowały się ze sobą, by zachować pochodzenie szlacheckie. Czartoryscy zawierali małżeństwa m.in. z Radziwiłłami, Działyńskimi i Sapiehami.

Czartoryscy herbu Pogoń Litewska to ród książęcy wywodzący się od księcia Czartoryska na dzisiejszej Ukrainie. Czartorysk to malutka wieś w obwodzie wołyńskim, gdzie istniał zamek Czartoryskich. Ród miał we władaniu niezliczone pałace, zamek w Gołuchowie, a także w Korcu, Czernelicy, Klewaniu i Międzybórzu (Ukraina). Najbardziej znany jest jednak pałac w Puławach.

Na początku, w XVI wieku, Puławy znajdowały się w posiadaniu Lubomirskich. To oni zbudowali okazałą rezydencję. Przez małżeństwo Marii Zofii z Lubomirskich z wojewodą ruskim Aleksandrem Augustem Czartoryskim w 1731 r., Puławy przeszły na sto lat we władanie Czartoryskich. Dzięki małżeństwie Adama Kazimierza z Izabelą Flemming, czyli późniejszą Izabelą księżną Czartoryską, majątek jeszcze się powiększył. Czartoryscy zamieszkali w Puławach i stworzyli z nich centrum sztuki i życia politycznego. Nie bez przyczyny mówiło się o rezydencji Polskie Ateny.

Czartoryscy sprowadzili do Polski Damę z gronostajem Leonarda da Vinci, Portret młodzieńca autorstwa Rafaela i Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem Rembrandta. Pierwsze muzeum znajdowało się w budynku Świątyni Sybilli w Puławach, kolejne w Domu Gotyckim. Po powstańczej burzy zostało przeniesione do Krakowa.

Czytaj więcej: Puławy – rezydencja Czartoryskich, która zmieniła historię.

Poprzedni
Poprzedni artykułTu mieszkali wybitni Polacy – te domy możesz zwiedzać
Następny artykuł5 dowodów, że Polska to lepszy kraj niż myślisz
Redaktor serwisu PolskaZachwyca.pl, która z pasją odkrywa i opisuje kolejne piękne miejsca w Polsce. Częściej wybiera plecak, hostel i eskapady w nieznane miejsca, niż walizkę, hotel i zorganizowane wycieczki. Wieloletnia dziennikarka prasowa. Jest saunamistrzem i startuje w zawodach saunowych. Odpręża się czytając książki, w wolnych chwilach biega. Uwielbia gry planszowe.